VCA 2026/6.1: dit is er veranderd en dit moet je nu regelen

Sinds 1 juli 2026 vinden alle VCA-audits plaats volgens VCA 2026/6.1. Is jouw bedrijf daar klaar voor? VCA 2026 is inmiddels de nieuwe standaard voor VCA-gecertificeerde bedrijven. De basis van VCA is niet veranderd, maar de eisen aan aantoonbaarheid zijn wel aangescherpt. De auditor wil zien dat veiligheid daadwerkelijk werkt in de praktijk en niet alleen op papier staat. In dit blog lees je wat er is veranderd, wat dat betekent voor leidinggevenden en audits, en wat je nu moet regelen.

Wat is VCA 2026/6.1 en sinds wanneer geldt het?

VCA 2026/6.1 is sinds 1 juli 2026 de geldende versie van de VCA-checklist voor alle VCA-audits.

VCA 2026/6.1 is de opvolger van VCA 2017/6.0 en vormt de actuele basis voor VCA-bedrijfscertificering. Je hoeft daarvoor geen nieuw certificaat aan te vragen. Bestaande certificaten blijven geldig en worden bij de eerstvolgende audit beoordeeld volgens de nieuwe versie.

De nieuwe VCA geldt voor alle certificeringsniveaus: VCA*, VCA** en VCA Petrochemie. Iedere organisatie met een VCA-certificaat krijgt er dus mee te maken.

Wat is er veranderd in de nieuwe VCA?

De grootste verandering in VCA 2026/6.1 is niet dat er veel nieuwe regels zijn gekomen, maar dat bedrijven beter moeten kunnen aantonen dat veiligheid daadwerkelijk wordt toegepast.

VCA 2026/6.1 is geen volledig nieuw systeem. Veel eisen bestonden al, maar zijn nadrukkelijker opgenomen en moeten beter aantoonbaar worden geborgd. Veiligheid mag niet afhankelijk zijn van goede bedoelingen of losse acties. De auditor verwacht procedures, verantwoordelijkheden, registraties en aantoonbare opvolging van verbetermaatregelen. Veiligheid moet zichtbaar zijn in de dagelijkse praktijk.

De belangrijkste wijzigingen zijn:

Meer aandacht voor veiligheidscultuur en veilig gedrag op de werkvloer, in lijn met de VCA Module Gedrag.
Leiderschapsvaardigheden (VCA-LEI) zijn structureel opgenomen binnen het certificatieschema.
Bedrijven moeten een vaste werkwijze hebben voor het identificeren, registreren en naleven van relevante VGM-wetgeving.
Het melden, registreren en onderzoeken van bijna-ongevallen, onveilige situaties en onveilige handelingen krijgt meer aandacht.
Interne audits moeten volgens een auditprogramma worden uitgevoerd en aantoonbaar leiden tot verbeteracties.

De rode draad is duidelijk: minder focus op documenten alleen, meer focus op toepassing, gedragsverandering en aantoonbare verbeteringen.

Moeten medewerkers hun B-VCA of VOL-VCA opnieuw halen?

Nee, bestaande B-VCA- en VOL-VCA-diploma's blijven gewoon geldig.

De nieuwe versie heeft uitsluitend betrekking op VCA-bedrijfscertificering. Persoonscertificaten zoals B-VCA en VOL-VCA behouden hun geldigheid tot de normale verloopdatum.

Wel is dit een goed moment om te controleren of alle medewerkers beschikken over een geldig diploma. Tijdens audits wordt dit nog altijd gecontroleerd. Voor nieuwe operationeel leidinggevenden blijft een geldige VCA VOL-cursus noodzakelijk.

Welke leiderschapseisen gelden er voor leidinggevenden?

Leiderschapsvaardigheden zijn sinds 2025 verplicht en vormen nu een vast onderdeel van VCA 2026/6.1.

VCA-gecertificeerde bedrijven moeten aantonen dat leidinggevenden beschikken over voldoende leiderschapsvaardigheden om veilig werken te stimuleren. Daarbij gaat het nadrukkelijk om gedrag in de praktijk.

Dat betekent onder andere dat:

leiderschapsvaardigheden zijn opgenomen in het functieprofiel;
leidinggevenden periodiek worden beoordeeld op hun VGM-prestaties;
zij sturen op concrete VGM-doelstellingen;
medewerkers worden aangesproken op onveilig gedrag;
zij zichtbaar het goede voorbeeld geven.

VCA 2026/6.1 vraagt dus niet alleen om leiderschap op papier. Operationeel leidinggevenden moeten aantoonbaar worden beoordeeld op hun taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en vaardigheden op het gebied van veiligheid.

Voor veel organisaties is de training Leiding Geven in de Praktijk een praktische invulling van deze eis. Ben je net gestart als leidinggevende? Lees dan ook ons blog over van vakman naar leidinggevende in de bouw.

Wat is VCA-MAX en heb je dat nodig?

VCA-MAX is een combinatie van een VCA-certificaat en de VCA Module Gedrag (VCA-MG).

Voor reguliere VCA-certificering is VCA-MAX niet verplicht. Het is een uitbreiding waarmee organisaties extra aandacht besteden aan veiligheidscultuur en veilig gedrag.

Voor bedrijven die deelnemen aan aanbestedingen waarbij veiligheidscultuur een belangrijke rol speelt, kan VCA-MAX een interessante aanvulling zijn. Het laat zien dat een organisatie verder kijkt dan procedures alleen en actief werkt aan veiligheidsgedrag.

Een sterke veiligheidscultuur begint uiteindelijk bij leidinggevenden. Daarom sluiten ook de trainingen Leiderschap en Leidinggeven hier goed op aan.

Wat gebeurt er als je bij de audit niet voldoet?

Wanneer je niet aan een eis voldoet, registreert de auditor een afwijking.

Dat betekent niet direct dat je certificaat vervalt. Je krijgt eerst de gelegenheid om corrigerende maatregelen te nemen en aan te tonen dat het probleem is opgelost.

VCA 2026/6.1 legt daarbij meer nadruk op aantoonbare opvolging. Het is niet voldoende om alleen te zeggen dat een probleem wordt aangepakt. Je moet kunnen laten zien welke maatregelen zijn genomen en hoe herhaling wordt voorkomen.

Wanneer afwijkingen niet tijdig worden opgelost, kan een certificaat worden geschorst. Blijft herstel vervolgens uit, dan kan uiteindelijk intrekking van het certificaat volgen. Daarom is het belangrijk om afwijkingen snel en structureel op te pakken.

Hoe bereid je je bedrijf voor op de volgende VCA-audit?

Een goede voorbereiding begint met het vergelijken van je huidige systeem met de eisen van VCA 2026/6.1.

Doorloop daarbij de volgende stappen:

Download de VCA 2026/6.1-checklist en vergelijk die met je huidige VGM-systeem.
Werk functieprofielen van leidinggevenden bij en plan beoordelingsmomenten in.
Controleer of je een actueel overzicht hebt van relevante VGM-wet- en regelgeving en wijs een verantwoordelijke aan.
Maak het melden van bijna-ongevallen en onveilige situaties eenvoudig en zorg dat opvolging wordt vastgelegd.
Plan ruim voor de externe audit een interne audit en leg verbetermaatregelen aantoonbaar vast.

Denk daarbij steeds vanuit de vraag: welk bewijs wil een auditor zien? Dat kunnen functieprofielen, beoordelingsverslagen, registraties van meldingen, auditrapporten, actieplannen en verbetermaatregelen zijn.

Wie deze zaken tijdig op orde brengt, gaat met vertrouwen de volgende audit in. Wil je extra zekerheid? Dan kan een interne audit laten uitvoeren of gebruikmaken van begeleiding bij je VCA-certificering helpen om eventuele aandachtspunten vooraf zichtbaar te maken.

	NRTO keurmerk
	NRTO gedragscode